Luisteren, vergelijken en verschillen in klank ontdekken

Hard of zacht, hoog of laag, hetzelfde of juist verschillend: goed leren luisteren begint met het bewust waarnemen van geluid. Met Montessori-materialen rondom horen worden kinderen uitgenodigd om hun aandacht volledig op klanken en klankverschillen te richten.

Binnen deze categorie vind je materialen voor de ontwikkeling van de auditieve waarneming. Door te luisteren, vergelijken en ordenen leren kinderen steeds nauwkeuriger verschillen in geluid herkennen.

Het gehoor ontwikkelen

Kinderen worden dagelijks omringd door geluiden. Door gerichte luisteractiviteiten leren zij bewuster waarnemen wat zij precies horen.

Daarbij oefenen kinderen onder andere met:

aandachtig luisteren;
klanken herkennen;
klanken met elkaar vergelijken;
verschillen in toonhoogte waarnemen;
geluiden ordenen;
auditief geheugen;
concentratie.

Deze vaardigheden zijn niet alleen belangrijk voor de zintuiglijke ontwikkeling, maar vormen ook een waardevolle basis voor bijvoorbeeld muziek en taalontwikkeling.

Horen binnen Montessori

Binnen Montessori vormt zintuiglijke ontwikkeling een belangrijk onderdeel van het materiaal. Kinderen krijgen oefeningen waarmee één bepaalde zintuiglijke eigenschap zoveel mogelijk wordt geïsoleerd.

Bij materialen rondom horen ligt de aandacht op klank. Visuele verschillen worden waar mogelijk beperkt, zodat het kind zich kan concentreren op wat het hoort.
Door klanken zelfstandig te vergelijken en de activiteit regelmatig te herhalen, wordt het gehoor steeds verder verfijnd.

Luisteren naar verschillen in klank

Het herkennen van verschillen tussen geluiden vraagt om geconcentreerd luisteren.

Kinderen kunnen bijvoorbeeld onderzoeken of twee klanken hetzelfde klinken of juist verschillend zijn. Later kunnen de verschillen steeds kleiner worden en kan ook worden gewerkt met het ordenen van klanken.

Hierbij leert het kind niet alleen goed luisteren, maar ook waarnemingen met elkaar vergelijken en een keuze maken op basis van wat het hoort.

Klankstaven

Met klankstaven kunnen kinderen verschillende toonhoogtes ontdekken en met elkaar vergelijken.

Door de staven afzonderlijk te beluisteren, ervaren kinderen dat iedere staaf een eigen klank heeft. Vervolgens kunnen zij onderzoeken welke tonen hoger of lager klinken en de klanken met elkaar vergelijken.

Zo worden auditieve waarneming, concentratie en muzikaal gehoor op een concrete manier gestimuleerd.

Hoog en laag leren onderscheiden

Het verschil tussen een hoge en lage toon is voor jonge kinderen niet altijd vanzelfsprekend.

Door klanken naast elkaar te horen wordt dit verschil steeds duidelijker. Begin met tonen die duidelijk van elkaar verschillen en maak de luisteropdracht vervolgens steeds verfijnder.

Zo leert het kind niet alleen begrippen als hoog en laag, maar ontwikkelt het vooral het vermogen om subtiele verschillen met het gehoor waar te nemen.

Klanken ordenen

Wanneer kinderen afzonderlijke klanken kunnen onderscheiden, kunnen ze deze ook leren ordenen.

Bijvoorbeeld van laag naar hoog of andersom. Hiervoor moet een kind iedere klank aandachtig beluisteren, onthouden en vergelijken met de andere klanken.

Hiermee worden luisteren, logisch ordenen en concentratie binnen één activiteit gecombineerd.

Auditief geheugen

Luisteractiviteiten doen ook een beroep op het auditieve geheugen. Een kind moet een klank kort onthouden om deze vervolgens met een andere klank te kunnen vergelijken.

Dit kan worden uitgebreid met activiteiten waarbij kinderen twee dezelfde klanken bij elkaar zoeken of een reeks geluiden proberen te herkennen.

Zo wordt niet alleen het gehoor verfijnd, maar leert het kind ook auditieve informatie steeds beter onthouden en verwerken.

Horen en taalontwikkeling

Goed kunnen luisteren en verschillen kunnen waarnemen speelt ook een rol bij de ontwikkeling van taal.

Bij gesproken taal moeten kinderen immers verschillen tussen klanken kunnen horen. Woorden kunnen soms maar één klank van elkaar verschillen.

Gerichte activiteiten rondom auditieve waarneming kunnen daardoor een mooie voorbereiding vormen op activiteiten rondom taal, klanken en beginnende geletterdheid.

Horen en muziek

Materialen rondom klank vormen daarnaast een natuurlijke verbinding met muzikale ontwikkeling.

Door te experimenteren met verschillende toonhoogtes ontdekken kinderen dat geluiden kunnen worden geordend en gecombineerd. Ze kunnen luisteren naar afzonderlijke tonen en ervaren hoe deze samen een reeks of melodie kunnen vormen.

Hiermee worden zintuiglijke ontwikkeling en muzikale ontdekking op een natuurlijke manier met elkaar verbonden.

Zelfstandig ontdekken en herhalen

Zoals bij veel Montessori-materialen speelt herhaling een belangrijke rol.

Een kind kan dezelfde klanken meerdere keren beluisteren en vergelijken. Hierdoor wordt het verschil tussen de geluiden steeds beter herkenbaar.

De activiteit vraagt om rust en aandacht. Een rustige omgeving helpt kinderen om zich volledig op de klanken te concentreren.

Veelgebruikte materialen binnen deze categorie

Binnen de categorie Horen vind je materialen voor activiteiten rondom:

klanken beluisteren;
toonhoogtes herkennen;
hoog en laag onderscheiden;
geluiden vergelijken;
klanken ordenen;
auditieve discriminatie;
auditief geheugen;
muzikaal gehoor;
geconcentreerd luisteren.

Binnen het huidige assortiment vind je onder andere Klankstaven.

Combineer deze materialen met Montessori, Zintuiglijke ontwikkeling, Muziek, Taalontwikkeling en andere materialen voor luisteren en waarnemen.

Veelgestelde vragen

Auditieve waarneming is het vermogen om geluiden en klanken te horen, herkennen, onderscheiden en verwerken. Kinderen gebruiken deze vaardigheid bijvoorbeeld bij luisteren, taal en muziek.

Met klankstaven leren kinderen aandachtig luisteren en verschillen in toonhoogte herkennen. Ze kunnen klanken vergelijken en bijvoorbeeld ordenen van laag naar hoog.

Goed luisteren helpt kinderen om informatie uit hun omgeving te verwerken. Het speelt onder andere een belangrijke rol bij communicatie, taalontwikkeling, muziek en het volgen van instructies.

Auditieve discriminatie is het vermogen om verschillen en overeenkomsten tussen geluiden en klanken te herkennen. Een kind hoort bijvoorbeeld dat twee tonen verschillend klinken.

Binnen Montessori worden gerichte zintuiglijke activiteiten aangeboden waarbij het kind zich zoveel mogelijk op één eigenschap kan concentreren. Bij gehoormaterialen staat de klank centraal.

Om gesproken taal goed te kunnen verwerken moeten kinderen verschillen tussen spraakklanken kunnen waarnemen. Het verfijnen van het gehoor ondersteunt daarmee vaardigheden die belangrijk zijn voor de taalontwikkeling.

Kies bij voorkeur een rustige omgeving met zo min mogelijk storende achtergrondgeluiden. Laat het kind eerst afzonderlijke klanken ontdekken en bouw daarna op naar vergelijken en ordenen.