Steamhoek
Ontdekken, bouwen en programmeren
Zo maak je een inspirerende STEAM-hoek in de kinderopvang
Kinderen zijn van nature onderzoekers. Ze willen ontdekken hoe dingen bewegen, hoe onderdelen in elkaar passen en wat er gebeurt wanneer je iets verandert.
In een STEAM-hoek, ook wel digihoek genoemd, krijgen kinderen de ruimte om te experimenteren met techniek, bouwen en eenvoudige programmeerideeën. STEAM staat voor Science, Technology, Engineering, Arts en Mathematics.
Voor jonge kinderen in de kinderopvang betekent dit vooral: ontdekken, proberen en opnieuw uitvinden.
Techniek begint met bouwen
Veel technische inzichten ontstaan wanneer kinderen bouwen en construeren.
Wanneer constructiemateriaal beschikbaar is, beginnen kinderen vanzelf te experimenteren. Ze maken torens, verbinden vormen met elkaar en ontdekken hoe ze iets steviger of hoger kunnen maken.
Magnetisch bouwmateriaal zoals Coblo nodigt bijvoorbeeld uit om vormen te combineren en nieuwe constructies te maken. Wanneer dierenfiguren worden toegevoegd, ontstaan er al snel kleine speelsituaties waarin bouwen en fantasie samenkomen.
Soms wordt een bouwwerk een huis, soms een dierentuin of een brug waar speelgoed overheen kan rijden.
Beweging en oorzaak-gevolg ontdekken
In een digihoek ontdekken kinderen ook hoe beweging werkt. Wanneer kinderen bijvoorbeeld een knikkerbaan bouwen, zien ze direct wat er gebeurt wanneer een knikker naar beneden rolt. Ze passen de baan aan, bouwen nieuwe stukken en kijken of de knikker sneller of juist langzamer gaat. Zo ontdekken kinderen spelenderwijs hoe hellingen, snelheid en richting werken.
Richting en routes begrijpen
Voordat kinderen gaan programmeren, leren ze eerst hoe richtingen werken.
Met materialen die werken met pijlen en routes ontdekken kinderen begrippen zoals vooruit, achteruit, links en rechts. Door routes te leggen of puzzels op te lossen ontstaat er spel waarin kinderen nadenken over volgorde en richting. Deze ervaringen vormen later een belangrijke basis voor programmeren.
Eerste stappen in het programmeren
Ook programmeren kan al op jonge leeftijd spelenderwijs worden ontdekt.
Met programmeerbare robots zoals Blue-Bot, Dash of een eenvoudige programmeerbare schildpad kunnen kinderen opdrachten geven en zien wat er gebeurt. Kinderen ontdekken bijvoorbeeld dat een robot vooruit kan rijden, kan draaien of een bepaalde route kan volgen. Vaak proberen ze eerst iets uit, kijken wat er gebeurt en passen hun plan daarna aan.
Materialen zoals Matatalab Tale-Bot of Pai Botzees laten kinderen op een toegankelijke manier kennismaken met technologie, zonder dat daar een scherm voor nodig is. Het spel draait vooral om proberen, ontdekken en opnieuw bedenken.
Praktijkmoment uit de groep
Een groep peuters zit op de grond rond een kleine robot.
“Hij moet naar het huis,” zegt een van de kinderen terwijl het naar een plek op de speelmat wijst.
Samen drukken ze op de knoppen. De robot rijdt vooruit, maar stopt net te vroeg. De kinderen lachen en proberen opnieuw. Deze keer voegen ze nog een stap toe.
Wanneer de robot precies bij het huis stopt, klinkt er enthousiast:
“Gelukt!”
Wat begint als spel, groeit langzaam uit tot logisch denken en probleem oplossen.
Een rustige plek ontdekken
Net als bij andere speelhoeken werkt een STEAM-hoek het beste wanneer de materialen overzichtelijk worden aangeboden. Constructiemateriaal, programmeerspeelgoed en puzzels kunnen bijvoorbeeld in lage bakken of manden worden gelegd. Zo zien kinderen meteen wat er beschikbaar is en kunnen ze zelf kiezen waarmee ze willen spelen.
Een magnetische wand kan extra mogelijkheden bieden. Hier kunnen kinderen routes maken, onderdelen verplaatsen of nieuwe ideeën uitproberen. Wanneer de hoek rustig en overzichtelijk is ingericht, ontstaat er ruimte voor experimenteren en samenwerken.
Wat leren kinderen in de STEAM-hoek?
Tijdens het spelen ontwikkelen kinderen onder andere:
- probleemoplossend denken
- logisch redeneren
- ruimtelijk inzicht
- creativiteit en samenwerking
Kinderen ontdekken dat ze door te proberen, aanpassen en opnieuw proberen steeds en stap verder komen.
Tip voor de pedagogisch medewerker
In de STEAM-hoek hoeft niet alles vooraf vast te liggen. Door materialen open aan te bieden ontstaat ruimte voor eigen ideeën.
Je kunt het spel ondersteunen door vragen te stellen zoals:
- Wat denk je dat er gebeurt als we deze kant op rijden?
- Hoe kan de knikker sneller naar beneden?
- Kunnen jullie samen een route maken?
Zo stimuleer je het denken van kinderen zonder het spel over te nemen.
